جز آنچه ذكر شد ، وى تصنيفات ديگرى نيز در انواع علوم دارد كه حديث شناسان در به دست آوردن آنها و اعتنا بدانها با يكديگر رقابت مىكردند . مقام نامبرده در علم و معرفت بدان پايه رسيد كه شناخت رموز بلاغت و علم معقول در شرق و حتّى در ساير مناطق و بلاد به او منتهى مىشد . وى را در اين علوم همانند و نظيرى نبود . « 1 » سيوطى نيز او را ستوده و تأليفاتش را برشمرده است . « 2 » لفظ حديث او به نقل از كتابش شرح المقاصد قبلا از نظر گذشت . « 3 » قرن نهم 275 - حافظ علىّ بن ابى بكر بن سليمان ، ابو الحسن هيثمى قاهرى شافعى كه در سال 735 متولد شده و به سال 807 وفات يافته است . سخاوى شرح حال او را ثبت كرده و استادانش را نام برده و تأليفاتش را برشمرده و او را بسيار ستوده است ، و از قول تقى فاسى نقل كرده كه گفت : وى در حفظ متن احاديث و اخبار سعى بليغ داشت و عالمى نيكو و درستكار بود . « 4 » اقفهسى « 5 » گويد : او پيشوايى عالم و حافظ و زاهد و متواضع و مهربان و پارسا و پرهيزكار بود و . . . همگان بر ديندارى و زهد و ورع و ساير ملكات اخلاقى او اتفاق نظر داشتند و از او به نيكى ياد مىكردند . عبد الحىّ حنبلى از او نام برده و او را ستوده و استادان و تأليفاتش را ذكر كرده است . « 6 » نامبرده حديث غدير را در كتاب بزرگ خود مجمع الزوايد به طرق بسيار روايت نموده كه جز يك طريق بقيهء طرق او صحيح است . برخى از روايات به طرق او در صفحات پيشين از نظر گذشت « 7 » و حديث او در باب مناشده به لفظ زاذان و زياد و زيد بن ارقم و أبو طفيل و همچنين در باب ركبان به طريق صحيح كه رجال آن همگى ثقه هستند ، خواهد آمد .

--> ( 1 ) . الدرر الكامنة : 4 / 350 . ( 2 ) . بغية الوعاة : 391 . ( 3 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 8 . ( 4 ) . ر ك : الضوء اللامع : 5 / 200 - 203 . ( 5 ) . ابو الخير محمد بن محمد زبيرى مصرى شافعى ( م 843 ) . ( 6 ) . شذرات الذهب : 7 / 70 . ( 7 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 22 ، 25 ، 27 ، 33 ، 34 ، 41 ، 43 ، 45 ، 51 ، 53 ، 54 ، 56 ، 59 .